Ποια είναι τα συστατικά μιας καλής ζωής;
O πενηντάχρονος Τζάκομο από την Καλαβρία ψάχνει επειγόντως βοηθό για τον αγαπημένο του φούρνο. Κάποιον που να καταλαβαίνει τη μαγεία που κρύβεται στο φούρνισμα του ψωμιού. Η Σοφί, πρώην χορεύτρια μπαλέτου που η καριέρα της διακόπηκε απότομα λόγω ενός ατυχήματος, προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τη ζωή της, την ταυτότητά της, τον γάμο της. Και έτσι πιάνει δουλειά ως… φουρνάρισσα.
Άλλωστε, από πολλές απόψεις οι κινήσεις ενός αρτοποιού θυμίζουν αυτές ενός χορευτή: η περιστροφή των χεριών, η ταλάντευση των γοφών, το ρυθμικό ζύμωμα...
Σιγά σιγά η Σοφί γοητεύεται από τον τρόπο που ο Τζάκομο «χορογραφεί» την παρασκευή του ψωμιού του, και αρχίζει να διαπιστώνει ότι ο μικρός φούρνος είναι κάτι περισσότερο από έναν απλό χώρο εργασίας.
Γιατί εκεί, ανάμεσα στους φούρνους και υπό τους στίχους των τραγουδιών του Τζάκομο, ανακαλύπτει τη σοφία ενός απλού ανθρώπου, τη χαρά των μικρών πραγμάτων και το θάρρος να αποδεχτεί τη νέα Σοφί που αρχίζει να γεννιέται.
Προσωπική άποψη:
Η τέχνη δεν περιορίζεται απαραίτητα σ’ όσα συνηθίζουμε ν’ αναγνωρίζουμε ως δημιουργία. Μπορεί να κρύβεται σε μια χορογραφία, σ’ ένα κομμάτι μουσικής, αλλά και στις κινήσεις ενός ανθρώπου που ζυμώνει ψωμί, δίνοντας σε κάτι καθημερινό τη δική του προσωπική σφραγίδα. Στο «Ο φούρναρης που ζύμωνε ιστορίες», ο Carsten Henn αξιοποιεί αυτή τη σύνδεση για να εξερευνήσει τη σχέση μας με όσα μας καθορίζουν, αλλά και τη δυνατότητα ν’ ανακαλύψουμε νέους τρόπους έκφρασης όταν οι γνώριμες βεβαιότητές μας κλονίζονται. Με φόντο έναν μικρό φούρνο, η ιστορία του στρέφεται προς την αξία των απλών πραγμάτων και την ανάγκη να επαναπροσδιορίζουμε τον εαυτό μας χωρίς να εγκλωβιζόμαστε σ’ όσα ήμασταν κάποτε.
Η Σοφί υπήρξε χορεύτρια μπαλέτου, μέχρι που ένα ατύχημα έβαλε απότομα τέλος στην καριέρα της και την ανάγκασε να επαναπροσδιορίσει όσα θεωρούσε δεδομένα για τον εαυτό της. Η απώλεια της μεγαλύτερης αγάπης της δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητά της, αλλά και τον γάμο της, ο οποίος περνά τη δική του κρίση. Αναζητώντας μια προσωρινή διέξοδο, πιάνει δουλειά στον φούρνο του Τζάκομο, ενός πενηντάχρονου Ιταλού απ’ την Καλαβρία που αντιμετωπίζει την παρασκευή του ψωμιού σαν τέχνη. Η Σοφί αρχικά δυσκολεύεται να προσαρμοστεί, όμως σταδιακά γοητεύεται απ’ τις κινήσεις, τον ρυθμό και τη σχεδόν χορευτική ακρίβεια με την οποία εκείνος εργάζεται. Κι όσο εξοικειώνεται με τον νέο της ρόλο, τόσο αρχίζει ν’ αντιλαμβάνεται πως η δουλειά αυτή μπορεί να της προσφέρει περισσότερα από ένα εισόδημα.
Η αντιστοιχία ανάμεσα στο μπαλέτο και την αρτοποιία αποτελεί τον πιο χαρακτηριστικό συμβολισμό του μυθιστορήματος. Και οι δύο «τέχνες» απαιτούν πειθαρχία, επανάληψη, αφοσίωση, αλλά και μια βαθιά εξοικείωση με το σώμα, ενώ πίσω απ’ την τεχνική κρύβεται κάτι που δεν μπορεί να διδαχθεί εύκολα, που δεν είναι άλλο απ’ την προσωπική έκφραση. Για τη Σοφί, το να παρακολουθεί τον Τζάκομο να δουλεύει το ζυμάρι γίνεται ένας διαφορετικός τρόπος να πλησιάσει ξανά όσα πίστευε ότι είχε χάσει οριστικά. Η νέα της απασχόληση δεν ακυρώνει την προηγούμενη ζωή της ούτε εξαφανίζει τη θλίψη για όσα δεν μπορεί πλέον να κάνει. Της επιτρέπει, όμως, ν’ ανακαλύψει πως η ταυτότητά της δεν εξαντλείται στην ιδιότητα της χορεύτριας και πως η απώλεια ενός ονείρου δεν σημαίνει ότι κάθε επόμενο βήμα θα είναι αναγκαστικά ένα βήμα προς τα πίσω.
Ο Τζάκομο λειτουργεί ως ένας ιδιότυπος μέντορας, όχι επειδή διαθέτει απαντήσεις για όλα, αλλά επειδή αντιμετωπίζει τη δουλειά και τη ζωή με μια απλότητα που η Σοφί έχει χάσει μέσα στην προσπάθειά της να διαχειριστεί τις ανατροπές της. Ο φούρνος γίνεται σταδιακά ένας χώρος συνάντησης, δημιουργίας και ουσιαστικής επικοινωνίας, ενώ η σχέση των δύο ηρώων αναπτύσσεται μέσα απ’ τις κοινές τους ώρες και τη σταδιακή εξοικείωσή τους με τον κόσμο του άλλου. Παράλληλα, τα προβλήματα του γάμου της Σοφί προσθέτουν μια πιο σύνθετη διάσταση στην ιστορία, καθώς η αλλαγή δεν αφορά μόνο την επαγγελματική της πορεία, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τις ανάγκες και τις επιθυμίες της. Η αναζήτηση μιας νέας ισορροπίας δεν είναι, επομένως, τόσο απλή όσο το να βρει κανείς κάτι διαφορετικό για ν’ απασχολεί τον χρόνο του.
Ο Henn γράφει με τρυφερότητα και μια διάθεση ν’ αναδείξει την ομορφιά που κρύβεται στις συνηθισμένες στιγμές. Οι περιγραφές της αρτοποιίας, η μουσική που συνοδεύει τις κινήσεις του Τζάκομο και η ατμόσφαιρα του μικρού φούρνου δημιουργούν ένα ζεστό σκηνικό, ενώ η σύνδεση του ψωμιού με τις ανθρώπινες εμπειρίες προσφέρει στην αφήγηση έναν σταθερό συμβολικό άξονα. Υπάρχει, ωστόσο, ο κίνδυνος αυτή η διάθεση να γίνεται υπερβολικά εμφανής, όταν οι παραλληλισμοί ανάμεσα στο ζύμωμα και τη ζωή επανέρχονται τόσο συχνά ώστε να εξηγούν περισσότερο απ' όσο χρειάζεται όσα η ιστορία θα μπορούσε ν’ αφήσει να εννοηθούν. Η απλότητα είναι ένα από τα βασικά χαρίσματα του βιβλίου, αλλά η συναισθηματική του αποτελεσματικότητα εξαρτάται από το κατά πόσο οι χαρακτήρες πείθουν μέσα από τις επιλογές τους κι όχι μόνο μέσα απ’ τα συμπεράσματα που διατυπώνουν.
Το «Ο φούρναρης που ζύμωνε ιστορίες» κινείται στον γνώριμο χώρο της σύγχρονης feel-good λογοτεχνίας, μ’ επίκεντρο την απώλεια, την προσωπική ανασυγκρότηση και τη δυνατότητα μιας νέας αρχής, όταν οι παλιές βεβαιότητες καταρρέουν. Η ιστορία της Σοφί έχει ενδιαφέρον επειδή δεν αφορά απλώς την εύρεση μιας καινούριας δουλειάς ή μιας διαφορετικής καθημερινότητας, αλλά την προσπάθεια μιας γυναίκας να συμφιλιωθεί μ’ όσα δεν μπορεί ν’ αλλάξει, χωρίς να παραιτηθεί απ’ όσα μπορεί ακόμη να διεκδικήσει. Κι αν ο φούρνος του Τζάκομο προσφέρει το κατάλληλο περιβάλλον για αυτή τη μεταμόρφωση, το πραγματικό ζητούμενο βρίσκεται έξω από αυτόν, στο πώς θα επιλέξει η Σοφί να ζήσει όταν πάψει να ορίζει τον εαυτό της αποκλειστικά μέσα από όσα έχασε.
Βαθμολογία 8,5/10
Ταυτότητα βιβλίου:
Συγγραφέας: Carsten Henn
Μεταφραστής: Μαντή Μαρία
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Κατηγορία: Ξένη Λογοτεχνία
Έτος Έκδοσης: 2026
Αρ. σελίδων: 272
ISBN: 978-618-03-5008-1
Διαβάστε τα BOOK REVIEWS μας για άλλα βιβλία του Carsten Henn:
Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου