Συνοπτική περίληψη του βιβλίου:
«Θέλεις να κάνουμε μια συμφωνία;» είπε ο δαίμονας. «Θα λύσω τα μάγια αν βρεις τρόπο να σπάσεις αυτό το συμβόλαιο που με δεσμεύει».
Στο Ίνγκαρι, τη χώρα όπου υπάρχουν στ’ αλήθεια μπότες που, όταν τις φοράς, με κάθε σου δρασκελιά διανύεις εφτά λεύγες, μα και μανδύες που σε κάνουν αόρατο, η Σόφι Χάτερ τραβάει άθελά της την προσοχή της Μάγισσας του Γουέιστ, που της ρίχνει μια κατάρα. Αποφασισμένη να κάνει ό,τι μπορεί για να σωθεί, η Σόφι φτάνει έως το μοναδικό μέρος όπου θα μπορούσε να ζητήσει βοήθεια – το κινούμενο κάστρο που περιπλανιέται στους λόφους γύρω από τη χώρα.
Όμως το κάστρο ανήκει στον φοβερό και τρομερό Μάγο Χάουλ και αυτός, απ’ ό,τι λένε, ικανοποιείται μόνο όταν παίρνει τις καρδιές των κοριτσιών…

Προσωπική άποψη:
Υπάρχουν βιβλία που τα συναντάς για πρώτη φορά χωρίς καμία απολύτως προσδοκία και υπάρχουν κι εκείνα που κουβαλούν ήδη μέσα τους μια εικόνα, μια ατμόσφαιρα, έναν ολόκληρο κόσμο που έχεις αγαπήσει πριν ακόμη διαβάσεις την πρώτη τους σελίδα. Το «Κινούμενο Κάστρο» της Diana Wynne Jones ανήκει, για μένα, στη δεύτερη κατηγορία. Η πρώτη μου γνωριμία με την ιστορία έγινε πριν από χρόνια μέσα από την υπέροχη anime ταινία του Hayao Miyazaki, την οποία λατρεύω -όπως όλες τις ταινίες του-, κι έτσι η ανάγνωση του βιβλίου είχε εξαρχής κάτι ιδιαίτερο. Ήταν σαν να επιστρέφω σ’ έναν γνώριμο και οικείο κόσμο, μόνο που αυτή τη φορά έπρεπε να τον γνωρίσω με τους κανόνες της δημιουργού του.

Η αλήθεια είναι πως το βιβλίο έχει μια γοητεία πολύ διαφορετική από εκείνη της ταινίας. Η Jones γράφει με χιούμορ, παιχνιδιάρικη διάθεση και μια ελαφρώς σαρκαστική ματιά πάνω στα κλασικά μοτίβα του παραμυθιού, με την αφήγησή της να μην μοιάζει καθόλου παλαιομοδίτικη, παρά που η ιστορία πρωτοκυκλοφόρησε το 1986 -είμαι οριακά μεγαλύτερή της. Η Σόφι, που θεωρεί πως επειδή είναι η μεγαλύτερη από τρεις αδελφές είναι καταδικασμένη ν’ αποτύχει, βρίσκεται ξαφνικά παγιδευμένη στο σώμα μιας ηλικιωμένης γυναίκας από τη Μάγισσα του Γουέιστ. Η κατάρα, όμως, λειτουργεί σχεδόν σαν απελευθέρωση. Απαλλαγμένη απ’ την εικόνα που είχε για τον εαυτό της, η Σόφι αποκτά μια αποφασιστικότητα που ίσως πάντα διέθετε αλλά δεν είχε τολμήσει ν’ αναγνωρίσει.

Κάπως έτσι, φτάνει στο περιβόητο Κινούμενο Κάστρο και γνωρίζει τον Χάουλ, τον Κάλσιφερ και τον Μάικλ, έναν παράξενο μικρόκοσμο γεμάτο μαγεία, μυστικά, συμφωνίες και ανθρώπους που δεν είναι ακριβώς αυτό που δείχνουν. Η σχέση της Σόφι με τον Χάουλ είναι από τα πιο απολαυστικά στοιχεία του βιβλίου, με τον δεύτερο να είναι ματαιόδοξος, θεατρινίστικος, φυγόπονος, αρκετά εγωκεντρικός και ταυτόχρονα γοητευτικός, ενώ η περίφημη φήμη ότι κλέβει τις καρδιές των κοριτσιών αποκτά στο βιβλίο πολύ μεγαλύτερη σημασία απ’ ότι στην ταινία. Η Σόφι, από την άλλη, κάθε άλλο παρά παθητική ηρωίδα είναι. Αντίθετα, είναι πεισματάρα, περίεργη, αυθάδης κι αποφασισμένη ν’ ανακατευτεί σε όλα όσα δεν την αφορούν.

Αυτό ήταν ίσως και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον της ανάγνωσης για μένα, το ότι μέσα απ’ το βιβλίο ανακάλυψα ουσιαστικά μια διαφορετική εκδοχή χαρακτήρων που νόμιζα πως γνώριζα ήδη. Ο Χάουλ του βιβλίου και εκείνος του Miyazaki έχουν κοινή βάση, αλλά η κινηματογραφική εκδοχή τον κάνει πιο ρομαντικό, μελαγχολικό και ηρωικό. Το ίδιο συμβαίνει και με την ιστορία συνολικά. Η ταινία του 2004 κρατά τον βασικό πυρήνα του βιβλίου, όμως ο Miyazaki αλλάζει σημαντικά την πορεία και το βάρος της αφήγησης, με τον πόλεμο να μετατρέπεται από ένα σχετικά περιφερειακό στοιχείο σε κεντρικό θέμα και με πολύ εντονότερη την αντιπολεμική διάσταση.

Και ίσως αυτός είναι ο λόγος που, παρόλο που αγαπώ τόσο πολύ την ταινία, δεν ένιωσα την ανάγκη να συγκρίνω τις δύο εκδοχές για να αποφασίσω ποια είναι «καλύτερη». Η ταινία είναι βαθιά Miyazaki: ο πόλεμος, η καταστροφή, η φύση, η μελαγχολία, η ομορφιά, η αγάπη και η ανάγκη του ανθρώπου να παραμείνει άνθρωπος μέσα σ’ έναν κόσμο που χάνει την ισορροπία του. Το βιβλίο, από την άλλη, είναι περισσότερο ένα ευφυέστατο, παιχνιδιάρικο και συχνά απρόβλεπτο παραμύθι, όπου η μαγεία υπηρετεί εξίσου το χιούμορ και την πλοκή. Ακόμη και το ίδιο το κάστρο, τόσο εμβληματικό στην ταινία, αποκτά διαφορετική υπόσταση στο βιβλίο. Οι δύο δημιουργοί πήραν τον ίδιο πυρήνα και τον οδήγησαν σε διαφορετικές κατευθύνσεις, κάτι που κάνει την εμπειρία της ανάγνωσης ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Το «Κινούμενο Κάστρο» είναι, τελικά, ένα βιβλίο για την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, για τους ρόλους στους οποίους πολλές φορές εγκλωβιζόμαστε, αλλά και για το πόσο εύκολα μπορούμε να μπερδέψουμε την πραγματικότητα με όσα οι άλλοι έχουν αποφασίσει να πιστεύουν για εμάς. Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι ένα απολαυστικό fantasy με χαρακτήρες που έχουν αδυναμίες, χιούμορ και προσωπικότητα, καθώς και με μια ιστορία που δεν φοβάται να γίνει παράξενη. Κι αν η πρώτη μου αγάπη γι’ αυτή την ιστορία θα παραμένει πάντα συνδεδεμένη με τα υπέροχα σχέδια του Miyazaki, η ανάγνωση του βιβλίου μου έδωσε κάτι εξίσου πολύτιμο. Την ευκαιρία να γνωρίσω την αρχική ιστορία και να καταλάβω πόσα πολλά απ’ όσα αγάπησα στην ταινία γεννήθηκαν από μια συγγραφέα που ήξερε πολύ καλά πώς να κάνει ένα παραμύθι ταυτόχρονα μαγικό, αστείο και απρόβλεπτο.
Βαθμολογία 10/10

Ταυτότητα βιβλίου:
Συγγραφέας: Diana Wynne Jones
Μεταφραστής: Μοσχονά Αριάδνη Αδαμαντία
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Κατηγορία: Ξένη Λογοτεχνία
Έτος Έκδοσης: 2026
Αρ. σελίδων: 336
ISBN: 978-618-01-6292-9