Συνοπτική περίληψη του βιβλίου:
Η καλοφαγού μαγείρισσα Μανάκο Κάτζιι είναι έγκλειστη στις φυλακές του Τόκιο, καταδικασμένη για τους φόνους τριών μοναχικών επιχειρηματιών, τους οποίους φημολογείται ότι σαγήνευσε με το υπέροχο σπιτικό φαγητό της. Η υπόθεση εξάπτει το φαντασιακό της ιαπωνικής κοινωνίας, η δε Κάτζιι αρνείται οποιαδήποτε επικοινωνία με τον Τύπο. Μέχρι τη στιγμή που η δημοσιογράφος Ρίκα Ματσίντα τής γράφει ένα γράμμα ζητώντας της τη συνταγή για βραστό βοδινό –το τελευταίο δείπνο ενός εκ των θυμάτων της– και η Κάτζιι της απαντά. Η Ρίκα ξεκινά να επισκέπτεται την Κάτζιι ελπίζοντας ότι με τον καιρό θα κάμψει την αντίστασή της και εν τέλει θα διαλευκάνει τα σκοτεινά σημεία της υπόθεσης. Οι όλο και πιο συχνές επισκέψεις στη φυλακή εξελίσσονται σε αληθινά master class μαγειρικής. Η Ρίκα, η οποία μέχρι πρότινος μαγείρευε εντελώς απλά φαγητά, ανακαλύπτει τον κόσμο των γαστριμαργικών απολαύσεων. Τα πλούσια σε θερμίδες γεύματα έχουν, αναπόφευκτα, επιπτώσεις στη σιλουέτα της. Νιώθει πως αυτή η «μεταμόρφωση» επηρεάζει τη συμπεριφορά των γύρω της κι αρχίζει να αναρωτιέται μήπως τελικά έχει περισσότερα κοινά με την Κάτζιι απ’ όσα νόμιζε στην αρχή…
Εμπνευσμένο από την πραγματική υπόθεση, το 2012, της μαύρης χήρας Κανάε Κιτζίμα, κατά συρροήν δολοφόνου καταδικασμένης σε θάνατο, το Βούτυρο είναι μια συναρπαστική εξερεύνηση της περίπλοκης σχέσης υπερφαγίας και τραύματος, του βαθιά ριζωμένου μισογυνισμού και σεξισμού της σημερινής Ιαπωνίας.
Προσωπική άποψη:
Το 2017 κυκλοφόρησε το βιβλίο της Γιαπωνέζας συγγραφέως Asaki Yuzuki, ιδιαίτερα γνωστή και βραβευμένη στη χώρα της, με τίτλο "Βούτυρο", το οποίο κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες και στη χώρα μας από τις εκδόσεις Πατάκη. Ένα μυθιστόρημα εμπνευσμένο από την αληθινή ιστορία της Κανάε Κιτζίμα που έλαβε χώρα το 2012, κατά συρροή δολοφόνου με το προσωνύμιο μαύρη χήρα, η οποία και καταδικάστηκε σε θάνατο. Γνωρίζοντας κανείς αυτή την πληροφορία, θα περίμενε ίσως πως έχει να κάνει με μια ιστορία θρίλερ η οποία πραγματεύεται ένα έγκλημα. Ωστόσο, το "Βούτυρο" είναι πολλά περισσότερο απ' αυτό· είναι μια αιχμηρή κοινωνική τοιχογραφία για τη γυναικεία επιθυμία, την καταπίεση, το σώμα και τη μοναξιά στη σύγχρονη Ιαπωνία.
Η Ρίκα Ματσίντα είναι μια νεαρή δημοσιογράφος που προσπαθεί ν' αποδείξει την αξία της σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο. Η εμμονή της με την υπόθεση της Μανάκο Κατζίι, μιας γυναίκας που έχει συλληφθεί και κατηγορείται για τη δολοφονία τριών επιχειρηματιών, μέσω αποπλάνησης και γαστρονομίας, γίνεται σταδιακά προσωπική. Οι επισκέψεις της στην φυλακή ολοένα και πυκνώνουν και εξελίσσονται σε μαθήματα μαγειρικής, μέσα απ' τα οποία η Ρίκα ανακαλύπτει νέες γαστρονομικές απολαύσεις που έχουν, όμως, επιπτώσεις στην εμφάνισή της. Και όσο περισσότερο πλησιάζει την Κατζίι, τόσο περισσότερο αρχίζει να αμφισβητεί τις δικές της αντιλήψεις για το φαγητό, το σώμα, την επιτυχία και τη θηλυκότητα.
Η Yuzuki χρησιμοποιεί την ιστορία μιας δημοσιογράφου που ερευνά μια διαβόητη γυναίκα-δολοφόνο για να μιλήσει τελικά για κάτι πολύ βαθύτερο: το πώς η κοινωνία φοβάται τις γυναίκες που αρνούνται να "μικρύνουν" τον εαυτό τους -κυριολεκτικά και μεταφορικά-, προκειμένου να ταιριάξουν στα πρότυπά τους. Η συγγραφέας ασκεί έντονη κριτική στη μισογυνική κοινωνική πίεση που βιώνουν οι γυναίκες και δείχνει πόσο συχνά η κοινωνία αντιμετωπίζει αποδέχεται τις γυναίκες μόνο όταν είναι πειθαρχημένες, αδύνατες και διακριτικές.
Η Κατζίι δεν είναι απλά μια γυναίκα που κατηγορείται για εγκλήματα, αλλά στοχοποιείται και κρίνεται επειδή είναι υπέρβαρη, απολαμβάνει το φαγητό και δεν προσπαθεί να γίνει αρεστή, και η Ρίκα, μέσω της αλληλεπίδρασής τους και της δικής της "μεταμόρφωσης", όχι απλά αρχίζει να την κατανοεί, αλλά ν' αντιλαμβάνεται και τη δική της θέση στον κόσμο και το ποια πραγματικά θέλει εκείνη να είναι, με τους δικούς της όρους και όχι με εκείνους των γύρω της.
Η γραφή της Yuzuki είναι λεπτομερής και διεισδυτική, και ο αφηγηματικός ρυθμός είναι αργός, στοχαστικός και κάποιες φορές επαναληπτικός, στοιχείο που ίσως κάνει ορισμένους αναγνώστες να σκεφτούν πως ίσως η ιστορία να "τραβάει" περισσότερο απ' όσο χρειάζεται. Με μια δεύτερη ανάγνωση, όμως, αντιλαμβανόμαστε πως η αργή ανάπτυξη της πλοκή αποτελεί μέρος της αναγνωστικής εμπειρίας, αφού δεν έχουμε να κάνουμε μ' ένα θρίλερ ή ένα βιβλίο αστυνομικού μυστηρίου, αλλά περισσότερο με μια ψυχολογική και κοινωνική μελέτη. Οι περιγραφές του φαγητού είναι σχεδόν αισθησιακές, λειτουργώντας σαν σύμβολα ελευθερίας και απόλαυσης.
Η Yuzuki, μέσα από το "Βούτυρο", μετατρέπει το φαγητό σε πολιτική πράξη. Η έννοια της όρεξης δεν αφορά μόνο το φαγητό, αλλά πάνω απ' όλα την επιθυμία να ζήσεις χωρίς ενοχές. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που συνδυάζει true crime στοιχεία, κοινωνικό σχολιασμό και υπαρξιακή αναζήτηση. Σίγουρα δεν είναι ένα βιβλίο που απευθύνεται σε όλους, αφού απαιτεί υπομονή και διάθεση για εσωτερική παρατήρηση. Ένα μυθιστόρημα με έντονους συμβολισμούς, κοινωνική κριτική και βαθιά ανθρώπινους προβληματισμούς, σκοτεινό και γοητευτικό συνάμα, που μιλάει για την "πείνα" -κυριολεκτική και συναισθηματική-, αλλά και τον σεξισμό και την μισογυνισμό της Ιαπωνίας του σήμερα και τις ρίζες που αυτός έχει.
Βαθμολογία 8/10
Ταυτότητα βιβλίου:
Συγγραφέας: Asako Yuzuki
Μεταφραστής: Παπασταύρου Άννα
Εκδόσεις: Πατάκης
Κατηγορία: Ξένη Λογοτεχνία
Έτος Έκδοσης: 2025
Αρ. σελίδων: 576
ISBN: 978-618-07-1454-8