Συνοπτική περίληψη του βιβλίου:
Η Τροία έπεσε. Μετά από δέκα χρόνια πολέμου, οι Έλληνες μπορούν πια να πάρουν τον δρόμο της επιστροφής — αλλά τι τους περιμένει τώρα στα σπίτια τους;
Ο βασιλιάς Αγαμέμνονας πρέπει να επιστρέψει στις Μυκήνες και στην Κλυταιμνήστρα, η οποία δεν του συγχώρησε ποτέ τη θυσία της κόρης τους, της Ιφιγένειας, για να χαρίσουν οι θεοί στους Αχαιούς έναν ούριο άνεμο…
Ο Οδυσσέας πάντως, σαλπάροντας για την Ιθάκη, λαχταρά να σφίξει στην αγκαλιά του την αγαπημένη του Πηνελόπη και τον Τηλέμαχο, τον μονάκριβο γιο του. Όμως οι θεοί εμπαίζουν τους θνητούς, ας είναι και ήρωες. Εξοργισμένος από την αλαζονεία του, ο Ποσειδώνας τον καταδικάζει να περιπλανιέται στις θάλασσες για δέκα ολόκληρα χρόνια.
Μονόφθαλμοι γίγαντες, τέρατα με έξι κεφάλια, τρομερές καταιγίδες, τιτάνιες δίνες, υπνωτιστικές Σειρήνες, σαγηνευτικές μάγισσες και ζηλιάρες θεές, πειρασμοί και βάσανα πέραν της ανθρώπινης αντοχής δεν θα κάμψουν, όμως, τον πολυμήχανο Οδυσσέα…
Η Οδύσσεια του Φράι αναδιηγείται, με γλαφυρότητα, οξυδέρκεια και χιούμορ, το ομηρικό έπος, την πιο διάσημη ηρωική ιστορία όλων των εποχών. Μια ιστορία ελπίδας, αγάπης και νοσταλγίας, επιστροφής και λύτρωσης. Μια ιστορία για όλες τις γενιές, για κάθε ηλικία, για κάθε εποχή.

Προσωπική άποψη:
Η «Οδύσσεια» είναι από εκείνα τα έργα που δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις. Ακόμη κι αν κάποιος δεν έχει διαβάσει ποτέ ολόκληρο το ομηρικό έπος, γνωρίζει τον Οδυσσέα και την Ιθάκη, την Πηνελόπη και τον Τηλέμαχο, τον Κύκλωπα, την Κίρκη, τις Σειρήνες και όλα εκείνα τα πλάσματα και τις δοκιμασίες που έχουν περάσει από την αρχαία ποίηση στη συλλογική φαντασία. Το ενδιαφέρον, επομένως, όταν ένας συγγραφέας αποφασίζει ν’ αφηγηθεί ξανά μια ιστορία, δεν βρίσκεται στο να μας αποκαλύψει τι θα συμβεί, αλλά στον τρόπο με τον οποίο θα μας κάνει να την «ακούσουμε» ακόμα μία φορά, παρά που έχουμε την ακλόνητη πεποίθηση πως ξέρουμε. Ο Stephen Fry επιλέγει να το κάνει με τον δικό του χαρακτηριστικό άμεσο, ευφυή, ανάλαφρο και γεμάτο χιούμορ τρόπο, χωρίς όμως να χάνει απ’ τα μάτια του το μεγαλείο και τη σκοτεινή πλευρά του μύθου.

Η «Οδύσσεια» αποτελεί το τέταρτο και τελευταίο μέρος της σειράς του Fry για την ελληνική μυθολογία, μετά τα «Μύθος», «Ήρωες» και «Τροία» -τα δύο πρώτα κυκλοφορούν και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη, αν και δεν τα έχω διαβάσει, πράγμα που πιθανότατα ν’ αλλάξει σύντομα. Δεν πρόκειται για μετάφραση του ομηρικού κειμένου, αλλά για μια αναδιήγηση, κι αυτή η διάκριση έχει σημασία. Ο Fry παίρνει την ιστορία του Ομήρου και την ξαναχτίζει σε πεζό λόγο, εξηγώντας, όπου χρειάζεται, προσθέτοντας πληροφορίες και παρατηρήσεις , μα κυρίως δίνοντάς της έναν αφηγηματικό ρυθμό που απευθύνεται πολύ εύκολα στον σύγχρονο αναγνώστη. Το χιούμορ του δεν λειτουργεί ως προσπάθεια να εκμοντερνίσει τεχνητά τον Όμηρο, αλλά περισσότερο να δημιουργήσει την αίσθηση πως κάποιος εξαιρετικά χαρισματικός αφηγητής κάθεται απέναντί σου και σου διηγείται μια ιστορία που αγαπά βαθιά.

Και αν μη τι άλλο, αυτή είναι μια ιστορία από εκείνες που σε καθηλώνουν χωρίς καν να το προσπαθήσουν πολύ. Η Τροία έχει πέσει, ο πόλεμος έχει τελειώσει και ο Οδυσσέας το μόνο που θέλει είναι να επιστρέψει στην Ιθάκη, στην Πηνελόπη και στον Τηλέμαχο. Μόνο που ο νόστος δεν θα είναι καθόλου εύκολος. Η οργή του Ποσειδώνα τον καταδικάζει σε μια δεκαετία περιπλάνησης και μπροστά του εμφανίζονται μερικά από τα πιο εμβληματικά επεισόδια της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Κύκλωπες, Λαιστρυγόνες, Σειρήνες, Κίρκη, Καλυψώ, Σκύλλα και Χάρυβδη γίνονται στα χέρια του Fry κομμάτια μιας μεγάλης περιπέτειας, όμως πίσω απ’ όλα αυτά παραμένει σταθερά η βαθύτερη επιθυμία του ήρωα, που δεν είναι άλλη απ’ το να επιστρέψει σπίτι του, στους δικού του ανθρώπους.

Το πραγματικό της βάρος της αφήγησης, όπως και σε κάθε αφήγηση της ιστορίας του Οδυσσέα, βρίσκεται ακριβώς εκεί, στον νόστο. Γιατί η «Οδύσσεια» δεν είναι απλώς μια ακολουθία περιπετειών που πρέπει να ξεπεράσει ένας ήρωας. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που έχει περάσει δέκα χρόνια πολεμώντας και άλλα δέκα προσπαθώντας να επιστρέψει σε μια ζωή που, όταν τελικά τη συναντήσει, δεν μπορεί παρά να έχει αλλάξει. Όπως έχει αλλάξει και ο ίδιος. Ο Οδυσσέας του Fry δεν παρουσιάζεται ως ένας αλάνθαστος ήρωας, αλλά ως ένας εξαιρετικά ευφυής, πολυμήχανος και ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινος χαρακτήρας, με αδυναμίες, εγωισμό, πονηριά κι επιλογές που σήμερα μπορεί να μας προκαλούν ακόμα και δυσφορία. Η αφήγηση δεν προσπαθεί να τον εξαγνίσει, ούτε να τον μετατρέψει σ’ έναν σύγχρονο ήρωα, αφήνοντας την πολυπλοκότητά του να παραμείνει μέρος της γοητείας του.

Φυσικά, ο Fry δεν θα μπορούσε ν’ αφήσει ανεκμετάλλευτη την κωμική πλευρά της ιστορίας. Οι παρατηρήσεις του, οι παρεκβάσεις του και ο τρόπος με τον οποίο σχολιάζει θεούς, ήρωες και καταστάσεις προσθέτουν μια παιχνιδιάρικη διάσταση σ’ ένα έπος που περιλαμβάνει επίσης βία, θάνατο, εκδίκηση και απώλεια. Αυτή η ισορροπία είναι απ’ τα πιο δυνατά στοιχεία της αναδιήγησης αυτής, που σου επιρεέπει να χαμογελάσεις με μια σκηνή και λίγο αργότερα να βρεθείς μπροστά σε κάτι πραγματικά σκληρό και άγριο. Ο Fry δεν ξεχνά πως πίσω απ’ τα τέρατα και τις θεϊκές παρεμβάσεις υπάρχει μια ιστορία για ανθρώπους που πληρώνουν βαρύ τίμημα για τις πράξεις τους.

Η «Οδύσσεια» του Stephen Fry δεν έρχεται ν’ αντικαταστήσει τον Όμηρο, ούτε και χρειάζεται να το κάνει. Είναι μια διαφορετική πόρτα εισόδου σ’ ένα έργο που έχει αντέξει χιλιάδες χρόνια, ακριβώς επειδή κάθε εποχή μπορεί ν’ αναγνωρίσει κάτι δικό της μέσα σε αυτό. Ο Fry το κάνει πιο προσιτό και ανάλαφρο, αλλά και ιδιαίτερα απολαυστικό, χωρίς ν’ αφαιρεί απ’ την ιστορία τη συγκίνηση της αναζήτησης της πατρίδας, της αγάπης και της επιστροφής. Γιατί στο τέλος, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές, ο νόστος παραμένει μια από τις πιο μεγάλες και βαθιές ανθρώπινες επιθυμίες. Γιατί το να φτάσεις κάποτε εκεί όπου ανήκεις και να ελπίζεις πως κάτι απ’ όσα άφησες πίσω σου σε περιμένει ακόμη, μπορεί να σε «γεμίσει» με τρόπους που καμία άλλη συνθήκη δεν μπορεί.
Βαθμολογία 9/10

Ταυτότητα βιβλίου:
Συγγραφέας: Stephen Fry
Μεταφραστής: Γεωργίου Πέτρος
Εκδόσεις: Πατάκης
Κατηγορία: Ξένη Λογοτεχνία
Έτος Έκδοσης: 2026
Αρ. σελίδων: 464
ISBN: 978-960-16-8475-8